یکی از برجسته ترین پروتکل هایی که بر روی سیستم های ویپ مورد استفاده قرار می گیرند، پروتکل سیپ یا همان پروتکل های شروع جلسه هستند. اما این SIP Protocol ها قادر نیستند به تنهایی عملکردی داشته باشند. لازم است پروتکل های دیگری نیز در کنار این سیستم ها بر روی سیستم های تلفن آی پی، مورد استفاده قرار گیرند. 

تمامی مهندسان مخابرات، لازم است به خوبی با پروتکل سیپ آشنایی داشته باشند تا بدانند SIP چیست و چگونه می توان از آن در برقراری ارتباطات شبکه ای استفاده نمود. 

پروتکل سیپ

آشنایی و شناخت بیشتر سیپ

این که پروتکل سیپ چیست، در چه محیطی استفاده می شود و چه کاربردی دارد، مقوله ای است که باید به آن به شکل دقیقی بپردازیم. سیپ در اصل پروتکلی می باشد که برای راه اندازی تماس، سیگنالینگ، زنگ زدن برای برقراری ارتباط نشست و ...، بر روی صدا و تصویر endpoint نصب می شود. 

endpoint ویپقادر است سیستم های بسیاری را تحت کنترل خود درآورد. سیستم هایی همچون تلفن های تحت شبکه( IP Phone)، ترمینال ویدئو کنفرانس، تلفن های نرم افزاری، حتی کنسول های بازی و تمامی دستگاه هایی که قادر هستند ارتباطات تصویری و صوتی برقرار کنند. 

به Endpoint ها باید نقاط پایانی نیز بگوییم،که در واقع همگی بر روی یک سرور سیپ ثبت می شوند. می توان از آنها جهت هماهنگی ویژگی های سنتی و پیشرفته همچون call hold، music on hold، call transfer نیز استفاده کرد. 

حتی می توان از این سیستم برای فعال نمودن خدمات تخصصی همچون کنفرانس های صوتی و تصویری چند جانبه، صف تماس، پاسخ صوتی ivr، ارتباط با وب سرور ها و ... نیز استفاده نمود. 

سیپ

پروتکل های همراه که مرتبط با پروتکل سیپ می باشند

اگر به نمودار زیر توجه نمایید، می توانید پروتکل های مختلفی را مشاهده کنید. این پروتکل ها در انواع مکالمه های تلفنی ویپ مورد استفاده قرار گرفته و با پروتکل سیپ رابطه دارند. از طرف دیگر تمامی این مدل ها در قالب مدل OSI، به لایه های متناظر خود مرتبط می شوند. 

باید بگوییم که در واقع مدل OSI، به هیچ عنوان تعریف رسمی برای پروتکل هایی که ما در این مطلب بررسی می کنیم ندارد. از این رو این پروتکل های سیپ به هیچ عنوان در مدل OSI قرار نمی گیرند. اما چون این مدل از کاربری وسیعی برخوردار است، میتوان آن را در لایه های بالای Transport قرار داد. 

این مسئله به این معناست که پروتکل سیپ با تمامی پروتکل هایی که در لایه های پایین تر قرار دارند، مرتبط می باشد. از این رو می توان با تمامی پروتکل های لایه Transport ارتباط برقرار کرد. در برخی موارد نیز پروتکل UDP استفاده می شود. البته اگر تمامی پیام های سیپ از امنیت برخوردار باشند، می توان از TCP برای سیگنالینگ های سیپ استفاده کرد. 

پروتکل های مرتبط با سیپ

آشنایی با پروتکل های مرتبط با SIP :

Real-time Transport Protocol - RTP : جریان های رسانه ای واقعی یا استریم مدیا هایی می باشند، که هم ویدیو، هم صدا و هم به صورت همزمان هر دو را منتقل می کنند. این مسئله در حالی است که پروتکل سیپ روند اتصال به شبکه را فراهم نموده باشد. 

RTP ها به بسته های صوتی واقعی کمک می کنند تا از طریق اتصالات منتقل شوند. البته این نکته را به یاد داشته باشید که برخلاف SDP ها، که نوعی  Payload برای پروتکل سیپ شناخته می شوند، تمامی جلسات آر تی پی ها هم به صورت مستقل و هم به صورت همزمان با سیپ ها اجرا خواهند شد. 

از این طریق نیز می توان سیپ و SDP ها را کنترل نمود. RTP بیش از UDP قابلیت اجرا شدن دارد و در رابطه با RTCP نیز عملکرد مناسبی خواهد داشت. 

Session Description Protocol – SDP : با وجود این که از پروتکل سیپ در Endpoint های ویپ استفاده می شود، تا بتوان اطلاعات سیگنالینگ را تغییر داد، اما از SDP ها برای تعریف جلسات چند رسانه ای در این شبکه استفاده می شود. 

باید بگوییم که SDP به منظور انتقال نوع رسانه بر روی برخی از نقاط پایانی کاربرد دارد. آن هم جهت فرمت و دیگر خصوصیات این دسته از سیستم ها. SDP ها قادر به حمل رسانه خود نمی باشند. حتی لازم است بیان کنیم که این سیستم ها از طریق لایه های Transport نیز ارسال نمی شوند. اما قابلیت آن را دارند که پیامهای خود را بر روی پروتکل سیپ بارگذاری کنند.

تلفن های ویپ

Transmission Control Protocol/User Datagram Protocol - TCP/UDP : تمامی پروتکل هایی که از آنها یاد کردیم، از پروتکل های UDP به عنوان یک لایه اساسی جهت حمل و نقل اطلاعات و برقراری ارتباط استفاده می کنند. بر روی این پروتکل ها هیچ گونه کنترل جریان، مکانیسم سفارش بسته، شناسایی و اصلاح خطا دیده نمی شود. 

به همین دلیل نیز جهت حمل رسانه ها مناسب ترین انتخاب شناخته می شوند. می دانیم که جریان انتقال و ارسال داده ها، از ورود کامل بسته ها و سفارش درست بسته ها مهمتر است. زیرا تمامی فیلم ها و صداها تنها تا حدودی قادر هستند از بی نظیمی ها چشم پوشی کنند. 

در صورتی که بیش از نیمی از صداها و هجاها در یک پیکسل نادرست از دست برود، دیگر هیچ نتیجه ای در مکالمه تصویری و صوتی یک فریم میسر نخواهد شد. از این رو اگر بر روی پروتکل سیپ از TCP استفاده می کنید، بهتر است این نکته را در نظر بگیرید که برای پروتکل هایی که دارای رسانه هستند یا پروتکل های سیگنالینگ به ندرت از RTP استفاده می شود. 

اما در زمانی که رسانه ها از پروتکل های TCP جهت حمل بسته های سیگنالینگ استفاده می کنند، می توانند اطلاعات را به  UDP انتقال دهند. شما می توانید در تصویر زیر شاهد این پروتکل ها باشید. پروتکل هایی که یک تماس صوتی ویپ را بین دو  endpoint به نمایش گذاشته است. 

پروتکل های سیپ در Softphone

RTP Control Protocol - RTCP : اگر بخواهیم به صراحت در خصوص RTCP ها صحبت کنیم، باید بگوییم این پروتکل ها را می توان خواهر پروتکل های RTP به شمار آورد. پروتکل های RTCP تمامی اطلاعات کنترلی و آمارهایی که خارج از باند هستند را که مربوط به جلسات RTP می باشند، جمع آوری می کنند. 

اطلاعات و آمارهای خارج از باند، همان Out of band می باشد، که نسبت به جریان رسانه، به صورت موازی و جداگانه اطلاعات RTP را تبادل می کند. اگر اهداف پروتکل RTCP را بررسی نمایید، می توانید به بازخورد کیفیت سرویس QOS برسید. زیرا این سرویس تمامی آمارها همچون بسته های از دست رفته، زمان تاخیر رفت و برگشت، Jitter و شمارش پکت ها را در بر می گیرد. 

تمامی این اطلاعات در میان نقاط پایانی به اشتراک گذاشته می شوند. با استفاده از آنها می توان به تغییراتی همچون محدود کردن پکت فالوها، با استفاده از تغییر کدک ها کمک شایانی نمود. برخی از مدل های تلفن ویپ یا تحت شبکه، خود قادر هستند تمامی آمارهای شبکه را از طریق مرورگرها که بر روی تلفن تعبیه شده اند به دست آورند. البته نمونه های دیگری از تلفن ها نیز هستند که این اطلاعات را بر روی صفحه LCD خود به نمایش می گذارند. 

اطلاعاتی همچون Jitter، بسته های از دست رفته، کدک ها، بسته های دریافتی و ... . تمامی این داده ها با استفاده از پروتکل RTCP جمع آوری شده و همچون دیگر پروتکل ها از لایه Transport استفاده می کند.

پروتکل SIP

در نتیجه: 

پروتکل سیپ را باید یک پروتکل انقلابی به شمار آوریم، که هم از انعطاف پذیری بالایی برخوردار می باشد، و هم از قابلیت های زیادی برای برقراری ارتباط صوتی و تصویری بهره مند است. البته با تمام این تفاسیر نمی توانیم پروتکل سیپ را یک فاکتور و عامل اصلی به شمار آوریم. 

نیاز است که برای استفاده از این پروتکل، دیگر پروتکل های همراه آن را نیز مهم بدانیم. مثلا می توان از آن برای تصمیم گیری در مورد عیب یابی، تهیه، بهینه سازی شبکه و بسیاری دیگر از جنبه های مدیریت شبکه استفاده نمود. 

معروفترین کاربرد پروتکل SIP در استفاده از SIP Phone ها میباشد که در مقاله "سیپ فون چیست؟" میتوانید با جزئیات آن آشنا شوید.

پس از آشنایی تفصیلی با پروتکل SIP و نحوه کارکرد آن،لازم است با SIP Trunk و موارد استفاده آن آشنا شویم.برای آشنایی با سیپ ترانک اینجاکلیک کنید.